HABER AKIŞI

İyimser senaryolar neler? Kötümser senaryolar neler?

 Tarih: 23-03-2020 08:32:14
Konuk Yazar İbrahim KARAGÜL

Covid-19 (Korona), yerel, bölgesel değil küresel bir salgın. İnsanlık belki de en ağır imtihanını veriyor. Zayıflığını yeniden keşfediyor.

Gücün tanımı değişiyor: Bilginin sınırları zorlanırken en sıradan bir canlı bütün insanlığı tehdit ediyor. Bugüne kadar öğrendiğimiz, alıştığımız yaşam tarzı resetleniyor.

Salgın ülke, bölge, etnik yapı, dini farklılık, kültürel çevre, zengin-fakir, toplumsal statü hiçbir şey dinlemiyor.

İlk kez bir tehdit böyle küreselleşti

Yakın tarihte, belki de ilk kez bir tehdit böylesine küreselleşti. Dünyanın en ücra köşelerine bile ulaşabiliyor. Bölgesel savaşlar, dünya savaşları, doğal afetler, bugüne kadar tanık olduklarımız hep ülkelerle, bölgelerle sınırlıydı. Dünyanın bir kısmı dışarıda kalabiliyordu.

Ama bu sefer bu yok. İnsanlık topyekûn saldırı/tehdit altında, topyekûn savunma yapıyor.

En büyüm mesele belirsizlik. Aşı, ilâç üretilinceye kadar, elimizdeki imkânlarla “ortak tehdit”le savaşa başladık. Peki, bundan sonra ne olabilir?

İyimser senaryo: Salgın çok erken durdurulacak

1. Korona’nın aşısı tahmin edilenden çok erken bulunacak.

2. İlâcı, diğer salgınlara göre erken üretilecek.

3. Ebola, AIDS, Sars, Domuz gribi gibi hastalıklardan daha erken çözüm bulunacak.

4, Ülkeler aşı ve ilâç konusunda birbiriyle yardımlaşacak. Çünkü buna mecburuz. Bu alanda dünya seferber olacak, oldu da.

5. Hastalık korkulan yıkıma, felâkete ulaşmadan durdurulacak. Koku sınırlarımızı, umut sınırlarımızı zorlamadan bir yerde durdurulacak.

6. Salgın sonrası ülkeler, devletler, milletler ve bireyler, insan ırkının aslında ne gibi tehditlerle yüz yüze olabileceklerini öğrenecek.

7. İnsanın birbiriyle yerine ortak tehditlerle savaşmaya doğru bir bilinç, idrak gelişecek. Bu alanda bir zihinsel devrim yaşanacak.

8. İşgaller, savaşlar, iç çatışmalar, iktidar çatışmaları, ticaret savaşlardı, kaynaklar ve pazarların yağmalanması gibi konular belki de öncelikli olmaktan çıkacak.

Kapitalizm çöker, üretim ve tüketim çılgınlığı azalır, dini değerler güç kazanır..

9. Kapitalizm çökecek, daha adil, daha paylaşımcı, daha dayanışmacı bir dünya görüşü güç kazanacak.

10. Üretim ve tüketin çılgınlığı daha rasyonel bir zemine oturacak. “İhtiyaç kavramı” daha belirleyici olacak.

11. Çokuluslu şirketlerin ihtiraslarının insan ırkını tehdit etmeye başladığı görülecek ve bu konuda sınırlayıcı önlemler alınacak.

12. Şehir, yerleşim, iskân anlayışı değişecek.

13. Çok ciddi bir çevre bilinci, duyarlılığı gelişecek.

14. Manevi değerler, inançlar güç kazanacak.

15. Bu savaşla ve sonrası, ülkeler sağlık sistemini güçlendirecek.

16. Devletler ve bireyler yaşam tarzını olumlu anlamda değiştirecek. Yeni tür sosyal ilişkiler ağı biçimlenecek.

17. Daha temiz, daha dikkatli, daha sağlıklı yaşam modeli yayılacak.

Bilgi ve teknolojide patlama, bir zihinsel devrim yaşanacak.

18. Salgından sonra ülkeler arası ortak dayanışma hatları kurulacak. Yeni ulus üstü platformlar şekillenecek. Devletleri ve ulusları sınırlayan yeni tür çokuluslu sözleşmeler, kurallar, kurumlar inşa edilecek.

19. Salgından sonra teknoloji ve bilgide olağanüstü bir patlama yaşanacak. Belki de insanlık tarihindeki en ciddi bilgi sıçramasına, en köklü zihinsel dönüşüme tanık olacağız.

20. Siyasi düzenlerde, ekonomik düzenlerde, sosyal düzenlerde, yaşam tarzında, üretim ve tüketimde, “ihtiyaç” algılamamızda, insan ve değer algılamamızda, “insani” olanı öne çıkarma zorunluluğunu ağır biçimde hissedeceğiz. Belki de bu alanda çok ciddi adımlar atacağız.

En kötümser senaryo: Sağlık sitemi çökerse, ülkeler çöker.

İnsanlığın ortak birikiminin, azminin, yaşama tutkusunun, yeteneklerinin, bilgi gücünün COVİD-19 (Korona) salgınını en az hasarla atlatacağından eminim. Ama yine de en kötü senaryoyu öngörmek ve hazırlık yapmak bize bir şey kaybettirmez.

1. Virüs çok hızlı yayılır, kontrol edilemezse bazı ülkelerin sağlık sistemi çökebilir.

Çünkü: Afrika’da birçok ülkenin sağlık sistemi yok denecek kadar zayıf. Birçok ülkenin sağlık sistemi çok zayıf. Güçlü olanlar bile salgının kontrolden çıkması halinde dayanamayabilir.

2. Şu an ülkeleri ayakta tutacak en stratejik alan sağlık sektörü ve sistemidir. O çökerse her şey çöker. Salgına müdahale edilemez olur, ardı ardına bütün kurumlar çökmeye başlar.

Sosyal patlamalar, isyanlar yaşanır, sivil yönetimler çöker.

3. Sivil yönetimler çökebilir. Bu da güvenlik sorunlarına yol açar. Birçok ülke olağanüstü hal yönetimlerine geçmek zorunda kalır.

4. Uzun süreli sokağa çıkma yasağı, karantina uygulamaları, salgının kontrol edilemezliği algısı kitlelerin psikolojisini bozar, dayanma, direnme gücünü azaltır. Bu da sosyal patlamalara, toplumsal çalkantılara, isyanlara yol açar.

5. Ekonominin durması, finans sisteminin çökmesi, üretim mekanizmalarının yavaşlaması ya da durması, ülkeleri de dünyayı da durdurur.

Yeni tür savaşlar, tehlikeli ideolojiler ve örgütlenmeler.

6. Savaşlar, ekonomik çıkar, kaynak ve pazar savaşlarıdır. Zenginlik savaşlara yol açtığı gibi yokluk da savaşlara yol açar.

7. Ülkeler, yeryüzünün kaynakları için, bugün tahmin bile edemediğimiz türde çatışmalara, savaşlara, işgallere girişebilir.

8. Son derece tehlikeli yeni ideolojiler, inançlar, örgütlenmeler ortaya çıkabilir.

9. Merkez Avrupa’da sivil yönetimlerin çökmesi, (ki en ciddi tehdit orada) zincirleme bütün dünyayı etkisi altına alır. ABD-Avrupa eksenindeki siyasi ve toplumsal sarsıntı her ülkeye yayılır.

Küresel olağanüstü hal: Batı için “Dünya’nın Sonu” mu?

10. Bildiğimiz dünya düzeni çöker. Kaos dalgaları dünya genelinde deprem etkisine yol açar. “Küresel olağanüstü hal”e doğru gidebiliriz.

11. Bazı devletler çöker. Yepyeni güçler sahaya iner. Bazı ülkeler çok ciddi güç kazanır. Küresel sistemi, iktidar alanını yöneten güçler değişir. Dünyanın güç haritası ve fiziki haritaları değişebilir.

12. Merkezi devlet koordinasyonu çökebilir. O çöktüğünde devletler çöker. Milletler çöker. Ülkeler dağılır.

13. İnsanlık tarihinin en büyük yıkımı yaşanır. Dünyanın ekseni kayar. Özellikle Batı dünyası için bu, “Tarihin Sonu” olur.

Bunlar olmayacak ama dünya düzeni değişecek, bazı ülkeler “3. dünya ülkesi”ne dönüşecek..

1. Ama bunlar olmayacak. Olmaması için bütün gücümüzle mücadele edeceğiz. Bütün bilgimizi, yeteneklerimizi, azmimizi kullanacağız. İnsanlık ortak bir seferberliğe girecek (girdi bile) ve bu felâketin önüne geçecek.

2. Ancak siyasi düzenlerin, sosyal düzenlerin, siyasi kimlik, örgütlenme ve söylemlerin, toplumsal hassasiyetlerin, yaşam tarzının değişeceğini söylemek şimdiden mümkün.

3. Bazı ülkelerin, devletlerin, zenginlik örtüsü ile örtülmüş güçlerin, “dünyayı yöneten” güçlerin, salgın sonrası bu güçlerini kaybedecekleri, “üçüncü dünya ülkesi” haline geleceklerini söylemek şimdiden mümkün.

Dünyanın en zayıf noktası Afrika değil, Avrupa’ymış!

4. Evet, Virüs (COVID-19) siyasi sistemleri, ideolojileri, kimlikleri, gelecek teorilerini, ekonomik kavgaları, zenginlik-fakirlik ayırımını, güç haritalarını, meydan okumaları değiştirecek. Ya da salgının yol açtığı durum, bunların değişimine fırsat verecek.

5. Artık bunu biliyoruz. Batı’nın kibri çöküyor. Finansal, ekonomik sistemi çöküyor. Güç ayrıcalığı çöküyor. İtalya, Fransa, İngiltere ve Almanya’da gördüklerimiz bize bunları anlatıyor.

6. Bir de baktık ki, dünyanın zayıf noktası Afrika ya da başka bir bölge değil, Batı’ymış! Zihinlerdeki bütün kabuller sıfırlandı.

Güçlü merkezi iktidar güçlü liderlik. Türkiye çok avantajlı

7. Merkezi iktidar alanı zayıf olan, güçlü bir liderliğe sahip olmayan, toplumsal dayanışmayı sağlayamayan, çok iyi koordine olamayan ülkeler ağır hasar alacak gibi. Türkiye bütün bu alanlarda dünyanın önde gelen birkaç ülkesinden biridir.

8. Türkiye olarak sağlık sistemini ve merkezi iktidar alanını sağlam tutmak zorundayız. Bu ikisini ayakta tutabilirsek, salgın sonrası çok daha güçlü bir ülke olarak öne çıkacağız. Güç ve zenginlik el değiştirirken, ana paydaşlardan biri Türkiye olacak.

9. Ve biz bu salgını yeneceğiz. Devlet ve kurumlar kadar bireyler de sorumlu davranırsa, ki bence davranıyor, bu tehdidin üstesinden geleceğiz.

  • BUGÜN ÇOK OKUNANLAR
  • BU HAFTA ÇOK OKUNANLAR
  • BU AY ÇOK OKUNANLAR
Henüz anket oluşturulmamış.
HABER ARŞİVİ
NAMAZ VAKİTLERİ
HAVA DURUMU
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Trabzonspor 26 15 3 8 59 28 53 +31
2 Başakşehir FK 26 15 3 8 50 25 53 +25
3 Galatasaray 26 14 4 8 44 20 50 +24
4 Sivasspor 26 14 5 7 47 29 49 +18
5 Beşiktaş 26 13 8 5 40 32 44 +8
6 Alanyaspor 26 12 7 7 44 25 43 +19
7 Fenerbahçe 26 11 8 7 46 34 40 +12
8 Göztepe 26 10 9 7 31 30 37 +1
9 Gaziantep FK 26 8 10 8 36 41 32 -5
10 Denizlispor 26 8 11 7 26 34 31 -8
11 Antalyaspor 26 7 10 9 29 43 30 -14
12 Gençlerbirliği 26 7 12 7 33 44 28 -11
13 Kasımpaşa 26 7 14 5 38 50 26 -12
14 Konyaspor 26 5 10 11 21 33 26 -12
15 Yeni Malatyaspor 26 6 13 7 38 40 25 -2
16 Çaykur Rizespor 26 7 15 4 26 44 25 -18
17 MKE Ankaragücü 26 5 13 8 23 45 23 -22
18 Kayserispor 26 5 14 7 28 62 22 -34
Takım O G M B A Y P AV
1 Hatayspor 28 15 5 8 38 23 53 +15
2 BB Erzurumspor 28 13 7 8 30 22 47 +8
3 Bursaspor 28 14 7 7 43 35 46 +8
4 Adana Demirspor 28 12 7 9 55 35 45 +20
5 Akhisarspor 28 12 7 9 36 31 45 +5
6 Fatih Karagümrük 28 11 7 10 40 34 43 +6
7 Altay 28 11 7 10 36 30 43 +6
8 Ümraniyespor 28 11 10 7 39 39 40 0
9 Giresunspor 27 10 9 8 30 33 38 -3
10 Keçiörengücü 28 8 9 11 21 22 35 -1
11 Balıkesirspor 28 8 9 11 30 33 35 -3
12 Menemenspor 28 9 11 8 32 38 35 -6
13 İstanbulspor 27 7 8 12 38 34 33 +4
14 Altınordu 28 7 11 10 32 39 31 -7
15 Boluspor 28 4 11 13 24 36 25 -12
16 Osmanlıspor FK 28 6 13 9 32 42 24 -10
17 Adanaspor 28 3 14 11 26 42 20 -16
18 Eskişehirspor 28 7 16 5 32 46 17 -14
Takım O G M B A Y P AV
1 Samsunspor 28 23 1 4 64 11 73 +53
2 Manisa FK 28 19 3 6 79 31 63 +48
3 Hekimoğlu Trabzon 28 17 7 4 51 34 55 +17
4 Sancaktepe FK 28 16 8 4 51 23 52 +28
5 İnegölspor 28 13 9 6 41 30 45 +11
6 Afjet Afyonspor 28 13 11 4 47 30 43 +17
7 Tarsus İdman Yurdu 28 14 13 1 45 39 43 +6
8 Pendikspor 28 11 10 7 40 39 40 +1
9 Sarıyer 28 11 10 7 34 33 40 +1
10 Zonguldak Kömürspor 28 9 10 9 35 37 36 -2
11 Çorum FK 28 11 14 3 36 42 36 -6
12 Hacettepe Spor 28 11 15 2 37 48 35 -11
13 1922 Konyaspor 28 9 13 6 38 45 33 -7
14 Kırklarelispor 28 8 11 9 25 41 33 -16
15 Başkent Akademi FK 28 9 15 4 37 41 31 -4
16 Amed Sportif 28 7 14 7 28 46 28 -18
17 Gümüşhanespor 28 7 17 4 31 57 25 -26
18 Şanlıurfaspor 28 0 27 1 10 102 14 -92
Takım O G M B A Y P AV
1 Serik Belediyespor 28 16 5 7 49 24 55 +25
2 24Erzincanspor 28 14 4 10 47 22 52 +25
3 68 Aksaray Belediyespor 28 14 6 8 43 27 50 +16
4 1928 Bucaspor 28 14 7 7 47 34 49 +13
5 Artvin Hopaspor 28 12 5 11 38 21 47 +17
6 Düzcespor 28 12 6 10 32 18 46 +14
7 Karaköprü Belediyespor 28 10 6 12 25 22 42 +3
8 Çatalcaspor 28 9 5 14 39 28 41 +11
9 Silivrispor 28 8 6 14 37 31 38 +6
10 Sultanbeyli Bld. 28 9 8 11 33 27 38 +6
11 Kızılcabölükspor 28 8 8 12 39 37 36 +2
12 Yomraspor 28 9 10 9 28 30 36 -2
13 52 Orduspor FK 28 7 7 14 21 20 35 +1
14 Çankaya FK 28 9 12 7 33 37 34 -4
15 Şile Yıldızspor 28 6 11 11 23 30 29 -7
16 Erzin Spor Kulübü 28 6 12 10 27 34 28 -7
17 Tokatspor 28 1 23 4 16 66 7 -50
18 Manisaspor 28 1 24 3 16 85 0 -69
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 12/04/2020 Başakşehir FK vs Galatasaray
 12/04/2020 Beşiktaş vs Konyaspor
 12/04/2020 Çaykur Rizespor vs Denizlispor
 12/04/2020 Fenerbahçe vs Yeni Malatyaspor
 12/04/2020 Gaziantep FK vs Antalyaspor
 12/04/2020 Gençlerbirliği vs Kasımpaşa
 12/04/2020 Göztepe vs Alanyaspor
 12/04/2020 Sivasspor vs Kayserispor
 12/04/2020 Trabzonspor vs MKE Ankaragücü
 12/04/2020 Fenerbahçe - Yeni Malatyaspor Fenerbahçe ligdeki son 7 maçında hiç kazanamadı  Yeni Malatyaspor yenilmez
 12/04/2020 Başakşehir FK - Galatasaray Başakşehir FK ligde evindeki son 12 maçında hiç kaybetmedi  Başakşehir FK yenilmez
 12/04/2020 Gençlerbirliği - Kasımpaşa Kasımpaşa ligde deplasmandaki son 5 maçında hiç kazanamadı  Gençlerbirliği yenilmez
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 16/03/2020 Eskişehirspor 1 - 4 Adana Demirspor
 16/03/2020 Altınordu 1 - 1 Balıkesirspor
 15/03/2020 Osmanlıspor FK 1 - 1 Giresunspor
 15/03/2020 Akhisarspor 0 - 0 BB Erzurumspor
 15/03/2020 Adanaspor 1 - 1 Keçiörengücü
 15/03/2020 Menemenspor 2 - 2 İstanbulspor
 15/03/2020 Hatayspor 2 - 0 Ümraniyespor
 14/03/2020 Bursaspor 1 - 1 Boluspor
 14/03/2020 Fatih Karagümrük 2 - 2 Altay
 12/04/2020 Balıkesirspor - Fatih Karagümrük Fatih Karagümrük ligdeki son 10 maçında hiç kaybetmedi  Fatih Karagümrük yenilmez
 12/04/2020 Ümraniyespor - Eskişehirspor Eskişehirspor ligdeki son 7 maçında hiç kazanamadı  Ümraniyespor yenilmez
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 22/03/2020 Elazığspor 0 - 0 Ankara Demirspor
 18/03/2020 Van Spor 2 - 1 Ergene Velimeşe
 15/03/2020 Bodrumspor 0 - 1 Bandırmaspor
 15/03/2020 Kardemir Karabükspor 0 - 1 Niğde Anadolu FK
 15/03/2020 Ergene Velimeşe 0 - 3 Tuzlaspor
 15/03/2020 Van Spor 0 - 1 Sakaryaspor
 15/03/2020 Sivas Belediyespor 0 - 3 Kastamonuspor
 15/03/2020 Kahramanmaraşspor 0 - 1 Kırşehir Belediyespor
 15/03/2020 Uşak Spor 3 - 0 Elazığspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 18/03/2020 Artvin Hopaspor 0 - 1 Sultanbeyli Bld.
 18/03/2020 Yomraspor 1 - 0 Serik Belediyespor
 15/03/2020 Kızılcabölükspor 1 - 0 Erzin Spor
 15/03/2020 Manisaspor 0 - 4 68 Aksaray Belediyespor
 15/03/2020 Serik Belediyespor 0 - 0 Düzcespor
 15/03/2020 Sultanbeyli Bld. 2 - 2 Silivrispor
 15/03/2020 Çatalcaspor 1 - 1 24Erzincanspor
 15/03/2020 Tokatspor 1 - 2 1928 Bucaspor
 15/03/2020 Artvin Hopaspor 2 - 1 Çankaya FK
LİNKLER
Yukarı