HABER AKIŞI

Osmanlılar Ne Giyerdi ?

 Tarih: 28-09-2018 10:51:00
Konuk Yazar-Yavuz BAHADIROĞLU

Osmanlı Devleti’ni yönetenler, kılık kıyafeti değil, insanı esas alırdı. Bu konuda din farkı gözetilmezdi. Hangi dinden olursa olsun, insana hizmetin yüceliğine inanılırdı.

Ayrıca “evrensel devlet” olmanın yolunun çok kültürlülükten geçtiği, bunun ise hoşgörü kaynaklı olduğu bilinirdi...

Müslüman Osmanlılar, kendi inançlarını dosdoğru yaşar, kendi kıyafetlerine inançları çerçevesinde özen gösterir, bu konuda başka dinlere mensup olanları zorlanmazdı. Dinde cebir olmadığı gibi, din kaynaklı uygulamalarda da cebir yoktu.

Rum ve Musevi kadınlar, Fatih’in Amannâmesi mucibince özgürce giyinirler, tercih ettikleri kıyafetle İstanbul’un ve ülkenin her yerine gidebilirlerdi. Kıyafetleri farklı olmakla birlikte, başları kapalıydı. Bizanslı kadınlar fetihten önce de başlarını kapatırlardı. Bu onların inançları, yahut moda anlayışlarıyla ilgili bir durumdu.

Osmanlı Devleti’nde resmî devlet görevlileri ile bir kısım bürokratlar, doğal olarak belirli kıyafetler giymek zorundaydılar. Askerler için, bugün de olduğu gibi, zaten kıyafet mecburiyeti vardı.

Kıyafetlerde genel olarak çok renkli, parlak kumaşlar tercih edilirdi.

Saray görevlileri, sadrazamlar, paşalar, divan kâtipleri, harem ağaları, cariyeler, ihtisap memurları, bostancıbaşılar, asesler, ilmiye sınıfı mensupları v.s., yaptıkları görevlere uygun elbise giyerlerdi…

Kullanılan şekiller ve renkler, bazen kişilerin makam ve sosyal konumlarına göre sembolik anlamlar taşırdı…

İşte şimdi Melahat Aydan’ın sorusuna sıra geldi. Aydan diyor ki, “Osmanlı şeyhülislâmlarının mavi çizme giydiklerini bir yerlerde okumuştum, bu doğru mu, doğru ise anlamı nedir?”

Yalnız şeyhülislâmların değil, Osmanlı Devleti’nde, ilmiye sınıfına mensup âlimlerin mavi çizme giydikleri bilinir. Bunun Osmanlı sisteminde ilim adamlarına çok değer verildiğine ilişkin sembolik bir değeri vardır. Gök mavisi rengi çizmelerle, ilim adamı, sonsuzluğa yükseltilmiştir. 

Onsekizinci Yüzyılın en ünlü şairlerinden Nedim bir gazelinde, mavi renk çizmeyi şöyle açıklar:

“Menhec-i ilmin nice hasm olmasın erbâbına,

Çarhı Pâ-mâl etmedir kasd âsmânî mûzeden.”

Yani, “İlim adamlarına düşmanlık yapılmasına şaşmamak lâzım/ Çünkü onlar mavi renkli çizmeleriyle bulutlara basarlar.” (ilim adamlarının şahsında yüceltilen ilimdir)

Osmanlı kıyafetleri konusunda, ülkemizde ”Çocuk Kalbi” isimli eseriyle tanınan İtalyan edebiyatçı ve gezgin Edmondo De Amicis’te bazı teferruata rastlıyoruz. Amicis, 1874’de İstanbul’a yaptığı geziden sonra kaleme aldığı “İstanbul” adlı seyahatnamesinde, devlet görevlilerinin kılık kıyafetleri ile ilgili ayrıntı veriyor:

“İnsanlar, görevlerine göre, sarıklarının şeklinden, elbise kollarının kesiminden, kürklerin cinsinden, astarların renginden, eğer süslerinden, bazıları çember sakalından, bazıları da bıyığından tanınabiliyor. Bu konuda hiç bir karışıklık olmuyor…

Şeyhülislâm beyaz giyiyor; vezirler açık yeşil, mabeyinciler kızıl… Koyu mavi kıyafet ilk altı kanun zabitine, Mekke, Medine ve İstanbul kadılarına aittir; büyük ulemanın üstünde mor, şeyhlerin üstünde açık mavi renklerin hakimiyeti vardır; çok açık mavi, tımarlı çavuşları ve vezir ağalarını işaret ediyor; koyu yeşil, üzengi ağalarının ve Sancak-ı Şerif’i taşıyanların imtiyazıdır; ıstablıâmire hizmetkârları soluk yeşil giyerler; ordu paşalarının ayaklarında kırmızı, kapı zabitlerinin sarı; ulemanın mavi çizmeleri var...” (Kültür Bakanlığı Yayınları, s. 377).

Teferruat isteyenler, “Biz Osmanlıyız” (Nesil Yayınları, 0212 551 32 25) isimli kitabıma bakabilirler. 

  • BUGÜN ÇOK OKUNANLAR
  • BU HAFTA ÇOK OKUNANLAR
  • BU AY ÇOK OKUNANLAR
Henüz anket oluşturulmamış.
HABER ARŞİVİ
NAMAZ VAKİTLERİ
HAVA DURUMU
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
Takım O G M B A Y P AV
Takım O G M B A Y P AV
Takım O G M B A Y P AV
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
LİNKLER
Yukarı