HABER AKIŞI

“Temizlik imandan gelir”

 Tarih: 01-10-2018 10:29:01
Konuk Yazar-Yavuz BAHADIROĞLU

Geçmişimizde her anlamda bir “temiz toplum” var. Yani kirlenme (ruhen) ve kirletme (şehirlerimizi) hastalığı geçmişimizin bir parçası değil. Tam tersine, geçmişimize, “Temizlik imandan gelir” anlayışı hem bireysel, hem de kitlesel hayata hâkimdir.

Öncelikle yürekler temizdir: Yürekler temiz olduğu için toplum temizdir… Dolayısıyla şehirler de temizdir.

Kirletme, başkasının hakkına tecavüz sayıldığı için, kul hakkı ile eş anlamlı düşünülür ve şiddetle sakınılırdı. Bu yüzden, modern temizlik araçları bulunmamasına rağmen, çoğu şehirler tertemizdi.

Şehir temizliğinden yer yer şehremaneti (belediye) yer yer de bu iş için kurulmuş vakıflar sorumluydu. Özellikle dörtyüz civarında dükkân vakfederek Fatih’in kurduğu vakıf dikkat çekicidir. Yanlarında dezenfektan olarak kireç ve örtücü olarak kül taşıyan temizlik işçileri sokak sokak gezer, uygunsuz atıkların üstüne önce kireç döküp dezenfekte ettikten sonra, üstünü külle örtüp faraş ve süpürge yardımıyla kaldırır, akşam vakti tüm atıklar şehir dışında belirlenmiş yerlere gömülürdü.

Atıkların gömüldüğü mahal içme suyu kaynaklarının ve dinlenme yerlerinin uzağında olmasına özellikle dikkat edilirdi.

İnsanların yürek temizliği için selâtin camilerinde davudi sesli hafızlar yirmi dört saat Kur’an okurken, beden temizliği için her köşeye şehir hamamları kurulmuştu. 

Fransız gezgin M. de Thevenot Osmanlı ceddimizin temizlik anlayışını öve öve bitiremiyor:

“Türkler çok yaşarlar ve az hasta olurlar. Bizim memleketlerdeki böbrek hastalıkları ve daha bir sürü tehlikeli hastalıkların hiçbirini bilmezler. Öyle zannediyorum ki, Türklerin bu mükemmel sıhhatlerinin başlıca sebeplerinden biri de sık sık hamama gitmeleri ve ölçülü yiyip içmeleridir. Çok az yemek yerler. Hıristiyanlar gibi, midelerine karma karışık şeyler indirmezler, içki içmezler ve daima idman yaparlar.” (Relation d’un voyage fait an Levant1665, Paris, s.148).

‘’Yemeklerden evvel ve yemekten sonra ellerini yıkamak Türkler arasında o kadar yaygındır ki, insanların el yıkamalarına vesile olmak üzere Allah’ın gıdaları yaratmış olduğundan adeta bir darb-ı mesel şeklinde bahsederler.”(Ricaut-Histofre de I’etat present de l’Empire ottoman (6701 Paris) 

‘’Türkiye’de sofradan kalkılır kalkılmaz mutlaka ellerle ağızlar yıkanır. Önünüze sıcak suyla sabun getirilir, büyüklerin konaklarında ya gül suyu veyahut güzel kokulu başka bir su da ikram edilir. Bunlarla da mendilinizin bir ucunu ıslatırsınız.” (J.B Tavernier-Nouvelle relation de I’interiur du serrail du Grand-Seigneur-1678. Amsterdam).

“Mutfakları çok temizdir, mutfak takımları da güzellik ve parlaklık itibariyle eşsizdir; gerek sofra takımları, gerek yemekleri azami nisbette tertemizdir.”(Ledy Craven -Voyage de Milady Craven a Constaninople, par ia Crimee en 1786 -1789, Paris).

“Yüzler, eller, ayaklar, tertemiz, yamalı kıyafet pek az ve hele kirlisi hemen hiç yok, bütün sosyal sınıflar arasında umumi ve mütekabil bir hürmet ve riayet manzarası göze çarpıyor.” (Edmondo de Amicis -Constantinople -1883, Paris.)

“Türkler nadiren hasta olurlar. Bizlerin daima tutulduğumuz taş, kum, damla vesaire gibi hastalıklar onlarda hemen hiç görülmez. Bu sağlıklarını bir taraftan yiyip içmedeki kanaatkârlıklarına, bir taraftan da israfa kaçmamak şartıyla hamamda yıkanıp temizlenme adetlerinde aranmalıdır. Kadınları da aynı vaziyettedir. Boylarıyla yürüyüşlerinin ihtişamı erkeklerinkinden aşağı değildir. Uzun fistanlarının da bu ihtişamda büyük payı vardır.” (Comielle Le Bruyn -Voyages de Cornielle Le Bruyn par Ia Moscovie, en Perse et aux indes orientales., 1332, La Haye).

Anlayacağınız, ruhsal, yüreksel, bedensel, toplumsal ve şehirsel (amma da “sel”e verdik) olarak biz sonradan kirlendik! 

Yoksa geçmişimiz tertemizdir! 

  • BUGÜN ÇOK OKUNANLAR
  • BU HAFTA ÇOK OKUNANLAR
  • BU AY ÇOK OKUNANLAR
Henüz anket oluşturulmamış.
HABER ARŞİVİ
NAMAZ VAKİTLERİ
HAVA DURUMU
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
Takım O G M B A Y P AV
Takım O G M B A Y P AV
Takım O G M B A Y P AV
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
LİNKLER
Yukarı