HABER AKIŞI

Serbest Fırka nasıl kuruldu, nasıl kapatıldı?

 Tarih: 13-08-2019 09:58:39
Konuk Yazar-Yavuz BAHADIROĞLU

Düşünün: Atatürk Cumhurbaşkanıdır ama yalnızca bu konumdan dolayı değil, kimliği itibarıyla da Türkiye’nin en güçlü insanıdır. Serbest Cumhuriyet Fırkasıonun isteği ve teşvikiyle, üstelik en yakın arkadaşlarını partiye vermesiyle kurulmuştur ve bunlar herkesçe bilinen gerçeklerdir...

Buna rağmen İsmet Paşa bu partiye ve kurucularına meydan okuyabilmektedir...

Acaba bu durum derinden derine bir iktidar mücadelesini mi düşündürmeli, yoksa milletin eğilimlerini tespit sadedinde bir danışıklı dövüşü mü?

Neyse, çaresiz kalan Fethi Okyar, telgrafını İzmir dışından Atatürk’e ulaştırmayı başardı. Atatürk, birer suretlerini, gereğini yapmaları için Başbakan’a, İçişleri Bakanı’na ve İzmir Valisi’ne gönderdiğini söylediği cevabi telgrafında özetle şöyle diyordu:

“Fethi Bey, sen behemahal (mutlaka) nutkunu söyleyeceksin. Ve tesadüf edeceğin herhangi bir engeli bana bildireceksin.” 

Nihayet miting izni çıktı, Ama bu kez farklı bir oyun tezgahlanmış, Fethi Bey’in konuşacağı kürsünün karşısına bir kürsü daha kurulmuş ve sabırsızlanan kalabalığa Fethi Bey’in ikinci kürsüde konuşacağı duyurulmuştu. Fethi Bey’i dinlemek için o yana gidenler bir sürprizle karşılaştılar: Kürsüde Adliye Vekili Mahmut Esat Bozkurt vardı ve İsmet Paşa’yı överek Fethi Bey’i yeriyordu. 

Bu apaçık bir provokasyondu. Halk kandırıldığını anlayınca, çok öfkelendi. Bağırarak durumu protesto etmeye başladılar. Bıraksalar bağıra-çağıra birinci kürsünün yanına döneceklerdi, ama bırakmadılar. Polis gücü harekete geçti. Kalabalığı itip kakmaya ve coplamaya başladı. Hatta bazıları tabanca çekip halkın üzerine ateş açtılar. Bu ateş sonucu babasıyla mitinge gelen on dört yaşlarında bir erkek çocuk can verdi. Babası çocuğunu kollarının arasına aldığı gibi Fethi Bey’in yanına gitti: 

“İşte ilk kurban, hepimiz yoluna kurbanız, yeter ki sen bizi kurtar” mealinde sözler sarf etti...

Olaylar kontrolden çıktı. Fethi Bey kargaşadan sıyrılıp Ankara’ya döndüğünde, şaşkındı. İktidarın kontrolünde çıkan tüm gazeteler ağız birliği içinde kendisini suçluyor, “hükümeti istemekle” itham ediliyordu. “Bir fırkanın (siyasi partinin) iktidara geçmek isteğini suç saymanın mantığını anlamak imkânsız, biz bu partiyi eğlence olsun diye kurmadık, tabii iktidara geçmek istiyoruz” şeklinde mantıklı demeçler vermeye çalıştı, ama o toz dumanda kimse dinlemiyor, “irticaı yüreklendirmek”le, “halkı inkılaplara karşı kışkırtmakla”, hatta “cumhuriyete ihanet etmek”le suçlanıyordu. (Başbakan Adnan Menderes ve arkadaşları aynı ithamlar altında asıldı. Demirel, Ecevit, Türkeş ve Erbakan benzer suçlamalarla sürgüne gönderildi ve partileri kapatıldı) O ve arkadaşları, çok ağır ithamların altında bunalmışlardı. Atatürk’te ise henüz tepki yoktu. 

Ahmet Agaoğlu bir kez daha Çankaya’ya çıktı. Atatürk’e şunları söyledi: “Beni Serbest Fırka’ya siz soktunuz... Mezarıma birkaç adım kalmışken, milleti anarşiye sevk eden sebep olarak görülüyorum... Millete ihanet ettiğim gibi kurtarıcıma da karşı çıktığım suçlaması altındayım. Buna katlanamam... Çekilir, öğretmenlikle meşgul olurum daha iyi.”

Atatürk şöyle karşılık verdi: “Anlıyorum ki sen verdiğim sözden şüphe ediyorsun. Namus sözüm var. Müsterih olun.”

Ancak birkaç gün sonra bu hava değişti. Atatürk, kurucusu olduğu Cumhuriyet Halk Fırkası’nın başına geçip, Serbest Cumhuriyet Fırkası ile siyasi mücadeleye girmekten söz etmeye başladı.

Fethi Bey: “Biz sizinle mücadele etmek için parti kurmadık” diyerek partiyi kapatma kararı aldı. (18 Aralık 1930) Böylece cumhuriyet tarihinin ikinci çok partili sistem denemesi de hüsranla sonuçlanmış oldu. Bu tarihten sadece dört gün sonra da meşhur Menemen Olayı patladı. 

Ne tesadüf: Ankara’daki her hesaplaşmanın ardından bir “isyan” patlıyordu!

Henüz anket oluşturulmamış.
HABER ARŞİVİ
NAMAZ VAKİTLERİ
HAVA DURUMU
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Fenerbahçe 1 1 0 0 5 0 3 +5
2 Sivasspor 1 1 0 0 3 0 3 +3
3 Yeni Malatyaspor 1 1 0 0 3 0 3 +3
4 Yukatel Denizlispor 1 1 0 0 2 0 3 +2
5 Alanyaspor 1 1 0 0 1 0 3 +1
6 Antalyaspor 1 1 0 0 1 0 3 +1
7 Çaykur Rizespor 1 1 0 0 1 0 3 +1
8 Beşiktaş 2 1 1 0 3 3 3 0
9 Kasımpaşa 1 0 0 1 1 1 1 0
10 Trabzonspor 1 0 0 1 1 1 1 0
11 Konyaspor 1 0 0 1 0 0 1 0
12 MKE Ankaragücü 1 0 0 1 0 0 1 0
13 Gençlerbirliği 1 0 1 0 0 1 0 -1
14 Kayserispor 1 0 1 0 0 1 0 -1
15 Galatasaray 1 0 1 0 0 2 0 -2
16 Medipol Başakşehir 1 0 1 0 0 3 0 -3
17 Göztepe 2 0 2 0 0 4 0 -4
18 Gazişehir Gaziantep 1 0 1 0 0 5 0 -5
Takım O G M B A Y P AV
1 Adana Demirspor 2 1 0 1 2 0 4 +2
2 Menemenspor 1 1 0 0 2 0 3 +2
3 Akhisarspor 1 1 0 0 1 0 3 +1
4 Fatih Karagümrük 1 1 0 0 3 1 3 +2
5 Hatayspor 1 1 0 0 1 0 3 +1
6 Osmanlıspor FK 1 1 0 0 2 1 3 +1
7 Ümraniyespor 1 1 0 0 3 1 3 +2
8 BB Erzurumspor 1 0 0 1 2 2 1 0
9 Boluspor 2 0 1 1 1 2 1 -1
10 İstanbulspor 1 0 0 1 2 2 1 0
11 Keçiörengücü 1 0 0 1 1 1 1 0
12 Adanaspor 1 0 1 0 0 1 0 -1
13 Altay 1 0 1 0 1 3 0 -2
14 Altınordu 1 0 1 0 0 1 0 -1
15 Balıkesirspor 1 0 1 0 0 2 0 -2
16 Bursaspor 1 0 1 0 1 3 0 -2
17 Giresunspor 1 0 1 0 0 2 0 -2
18 Eskişehirspor 1 0 0 1 1 1 5 0
Takım O G M B A Y P AV
1 Afjet Afyonspor 0 0 0 0 0 0 0 0
2 Amed Sportif 0 0 0 0 0 0 0 0
3 Bak Spor 0 0 0 0 0 0 0 0
4 Gümüşhanespor 0 0 0 0 0 0 0 0
5 Hacettepe Spor 0 0 0 0 0 0 0 0
6 Hekimoğlu Trabzon 0 0 0 0 0 0 0 0
7 İnegölspor 0 0 0 0 0 0 0 0
8 Kırklarelispor 0 0 0 0 0 0 0 0
9 Manisa FK 0 0 0 0 0 0 0 0
10 Pendikspor 0 0 0 0 0 0 0 0
11 Samsunspor 0 0 0 0 0 0 0 0
12 Sancaktepe Bld 0 0 0 0 0 0 0 0
13 Sarıyer 0 0 0 0 0 0 0 0
14 Tarsus İdman Yurdu 0 0 0 0 0 0 0 0
15 Yeni Çorumspor 0 0 0 0 0 0 0 0
16 Zonguldak Kömürspor 0 0 0 0 0 0 0 0
17 1922 Konyaspor 0 0 0 0 0 0 0 0
18 Şanlıurfaspor 0 0 0 0 0 0 6 0
Takım O G M B A Y P AV
1 Artvin Hopaspor 0 0 0 0 0 0 0 0
2 Buca FK 0 0 0 0 0 0 0 0
3 Çankaya FK 0 0 0 0 0 0 0 0
4 Çatalcaspor 0 0 0 0 0 0 0 0
5 Düzcespor 0 0 0 0 0 0 0 0
6 Erzin Spor Kulübü 0 0 0 0 0 0 0 0
7 Karaköprü Belediyespor 0 0 0 0 0 0 0 0
8 Kızılcabölükspor 0 0 0 0 0 0 0 0
9 Serik Belediyespor 0 0 0 0 0 0 0 0
10 Silivrispor 0 0 0 0 0 0 0 0
11 Sultanbeyli Bld. 0 0 0 0 0 0 0 0
12 Şile Yıldızspor 0 0 0 0 0 0 0 0
13 Tokatspor 0 0 0 0 0 0 0 0
14 Yeni Orduspor 0 0 0 0 0 0 0 0
15 Yomraspor 0 0 0 0 0 0 0 0
16 24 Erzincanspor 0 0 0 0 0 0 0 0
17 68 Aksaray Belediyespor 0 0 0 0 0 0 0 0
18 Manisaspor 0 0 0 0 0 0 6 0
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 24/08/2019 MKE Ankaragücü vs Kayserispor
 24/08/2019 Alanyaspor vs Kasımpaşa
 24/08/2019 Medipol Başakşehir vs Fenerbahçe
 25/08/2019 Çaykur Rizespor vs Sivasspor
 25/08/2019 Trabzonspor vs Yeni Malatyaspor
 25/08/2019 Antalyaspor vs Yukatel Denizlispor
 25/08/2019 Galatasaray vs Konyaspor
 26/08/2019 Gazişehir Gaziantep vs Gençlerbirliği
 30/08/2019 Kasımpaşa vs MKE Ankaragücü
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 24/08/2019 Keçiörengücü vs Osmanlıspor FK
 24/08/2019 Altınordu vs Fatih Karagümrük
 24/08/2019 Balıkesirspor vs BB Erzurumspor
 25/08/2019 Ümraniyespor vs Giresunspor
 25/08/2019 Menemenspor vs Hatayspor
 25/08/2019 Adanaspor vs Eskişehirspor
 25/08/2019 Bursaspor vs Akhisarspor
 26/08/2019 İstanbulspor vs Altay
 30/08/2019 Osmanlıspor FK vs Adanaspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 31/08/2019 Etimesgut Belediyespor vs Niğde Anadolu FK
 01/09/2019 Bayburt İÖİ vs Elazığspor
 01/09/2019 Sivas Belediyespor vs Kardemir Karabükspor
 01/09/2019 Van BBSK vs Bandırmaspor
 01/09/2019 Ankara Demirspor vs Bodrumspor
 01/09/2019 Kastamonuspor 1966 vs Tuzlaspor
 01/09/2019 Eyüpspor vs Kırşehir Belediyespor
 01/09/2019 Utaş Uşakspor vs Kahramanmaraşspor
 01/09/2019 Sakaryaspor vs Ergene Velimeşe
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 31/08/2019 Silivrispor vs Erzin Spor
 31/08/2019 Sultanbeyli Bld. vs Manisaspor
 01/09/2019 Artvin Hopaspor vs Yomraspor
 01/09/2019 Karaköprü Belediyespor vs Şile Yıldızspor
 01/09/2019 Yeni Orduspor vs 68 Aksaray Belediyespor
 01/09/2019 Düzcespor vs Kızılcabölükspor
 01/09/2019 Serik Belediyespor vs 24 Erzincanspor
 01/09/2019 Tokatspor vs Çatalcaspor
 01/09/2019 Buca FK vs Çankaya FK
LİNKLER
Yukarı